Jakże słodka męka – taki tytuł, zaczerpnięty z arii Claudia Monteverdiego, nosi koncert Il Giardino Armonico. Muzyka wczesnego baroku napisana we Włoszech – ojczyźnie piękna – to czysta słodycz. Skąd więc cierpienie? Sì dolce è’l tormento i inne utwory wokalne wykona Angelica Antonini, a zespół poprowadzi flecista, kierownik muzyczny zespołu i poprzedni dyrektor festiwalu Giovanni Antonini.
Podróżując z Il Giardino Armonico po Włoszech początku XVII wieku, zwiedzimy Księstwa Mediolanu, Parmy, Modeny i Mantui, Republikę Wenecką, północne rubieże Państwa Kościelnego oraz Wielkie Księstwo Toskanii. Te same, co dzisiaj, zielone pola, te same cyprysy i wzgórza, brak w tym krajobrazie tylko przemysłu i autostrad. Wędrówka zapowiada się powolna, również dlatego że nasłuchiwać będziemy muzyki poszczególnych miast. Zaczniemy od weneckiej laguny, gdzie naszych uszu dobiegnie sinfonia z jednej z ostatnich oper Claudia Monteverdiego oraz kilka sonat Daria Castello, nawiązujących do idiomu nowinki, jaką był teatr muzyczny. Zabrzmi też skłaniająca do refleksji Sonata mniej znanego weneckiego organisty Giovanniego Battisty Riccia.
Nieco na południe, w dzisiejszej Emilii-Romanii, działali Marco Uccellini oraz Benedetto Ferrari, autor bogatej w środki retoryczne arii wariacyjnej Amanti, io vi so dire opartej na basie ciaccony. Gdy na moment przekroczymy Apeniny, staniemy u stóp florenckiej katedry Santa Maria del Fiore. W stolicy Toskanii większość życia spędził Giulio Caccini. Amarilli mia bella jego autorstwa, czyli „przebój” doskonale znany miłośnikom muzyki dawnej, zabrzmi w dwóch wersjach: fletowej i wokalnej. Melodia była tak popularna, że w połowie XVII wieku na flet opracował ją na północy Europy Holender Jacob van Eyck.
Ruszając dalej, znajdziemy się w miastach Lombardii. Z twórczości działającego przez wiele lat w Bergamo Cremończyka Tarquinia Meruli wysłuchamy instrumentalnych opracowań popularnych tematów ciaccony i ruggiero, a ponadto poruszającej kołysanki Matki Bożej Or ch’è tempo di dormire. Mediolańczyk Francesco Rognoni zostawił po sobie dyminucję palestrinowskiego madrygału Vestiva i colli. Z kolei aktywny w Mantui Salamone Rossi, tworząc krótkie Symfonie i Gagliardy, wzorował się na wczesnym stylu Monteverdiego. W ten sposób powrócimy do autora tytułowej arii miłosnej, która wyraża niegasnące pragnienie piękna…
Program:
Claudio Monteverdi Sinfonia z opery Il ritorno di Ulisse in patria (Wenecja, 1639–40)
Tarquinio Merula Ciaccona a 2 violini, ed a 3 col violone ze zbioru Canzoni overo sonate concertate per chiesa e camera op. 12 (Wenecja, 1637)
Dario Castello Sonata Decima a 3, due soprani e fagotto overo viola ze zbioru Sonate concertate in stil moderno, libro secondo (Wenecja, 1629)
Salamone Rossi Sinfonia undecima a 3 ze zbioru Il primo libro delle Sinfonie et gagliarde a tre quattro & a cinque voci (Wenecja, 1607)
Giovanni Battista Riccio Sonata a 4 ze zbioru Il terzo libro delle Divine lodi musicali (Wenecja, 1620)
Benedetto Ferrari Amanti, io vi so dire ze zbioru Musiche e poesie varie a voce solo, libro terzo (Wenecja, 1641)
Marco Uccellini Aria quinta sopra la Bergamasca a 3 ze zbioru Sonate, ariae et correnti a 2 e 3 (Wenecja, 1642)
Claudio Monteverdi ze zbioru Carla Milanuzziego uarto scherzo delle ariose vaghezze (Wenecja, 1624)
Dario Castello Sonata Decima settima à 4 in ecco per due cornetti e due violini ze zbioru Sonate concertate in stil moderno, libro secondo (Wenecja, 1629)
***
Tarquinio Merula Hor ch’è tempo di dormire. Canzonetta spirituale sopra alla nanna ze zbioru Curtio precipitato (Wenecja, 1638)
Dario Castello Sonata Duodecima a 3, due soprani e trombon overo violetta ze zbioru Sonate concertate in stil moderno, libro secondo (Wenecja, 1629)
Salamone Rossi Gagliarda a 4 & a 3 si placet detta la Zambalina ze zbioru Il secondo libro delle Sinfonie & gagliarde a tre voci (Wenecja, 1608); Sinfonia grave a 5 ze zbioru Il primo libro delle Sinfonie et gagliarde a tre, quattro & a cinque voci (Wenecja, 1607)
Jacob van Eyck Amarilli mia bella ze zbioru Der fluyten lust-hof (Amsterdam, 1646)
Giulio Caccini Amarilli mia bella ze zbioru Le nuove musiche (Florencja, 1601)
Tarquinio Merula Ruggiero a 2 violini ed a 3 col violone ze zbioru Canzoni overo sonate concertate per chiesa e camera op. 12 (Wenecja, 1637)
Giovanni Pierluigi da Palestrina Vestiva i colli e le campagne intorno ze zbioru Spoglia amorosa madrogali a 5 voci (Wenecja, 1620)
Dario Castello Sonata Undecima a 3, due soprani e trombon overo violetta ze zbioru Sonate concertate in stil moderno, libro secondo (Wenecja, 1629)
Salamone Rossi Gagliarda a 5 & a 3 si placet, detta la Norsina ze zbioru Il primo libro delle Sinfonie et gagliarde a tre quattro & a cinque voci (Wenecja, 1607)
Wykonawcy:
Giovanni Antonini – flety podłużne, dulcjan, kierownictwo artystyczne
Angelica Antonini – sopran
Il Giardino Armonico:
Stefano Barneschi, Angelo Calvo – skrzypce
Giulio Padoin – wiolonczela
Giulia Genini – flety podłużne, dulcjan
Andrea Inghisciano, David Brutti – kornety
Margret Köll – harfa
Riccardo Doni – klawesyn, pozytyw organowy
Wstęp wolny. Czas trwania: 120 minut
Koncert współorganizowany przez:
